ΤΟΜΕΑΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

1. Μηχανικός Εμπορικού Ναυτικού

 Ο Μηχανικός Πλοίων (ΜΠ) του Εμπορικού Ναυτικού, είναι υπεύθυνος για τη συντήρηση και τη σωστή λειτουργία των μηχανών του πλοίου. Μέσα στις αρμοδιότητές του είναι να φροντίζει για τη σωστή κατανάλωση καυσίμων και λιπαντικών, καθώς και να φροντίζει για τα ανταλλακτικά που χρειάζεται το πλοίο.
Μεταξύ των προσόντων που θα πρέπει να έχει ο ΜΠ είναι η μαθηματική και υπολογιστική ικανότητα, η επιδεξιότητα στα χέρια, η υπευθυνότητα, η διοικητική ικανότητα και η ευσυνειδησία κτλ.
Επαγγελματικά δικαιώματα
Εκτός από το πλοίο, ο ΜΠ, ως αξιωματικός του Εμπορικού Ναυτικού, μπορεί να απασχοληθεί και σε άλλους παρεμφερείς κλάδους, όπως οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις, οι εφοδιασμοί, οι πρακτορεύσεις, οι νηογνώμονες, οι ασφαλίσεις κ.τ.λ.
Εργασιακές συνθήκες
Ο ΜΠ εργάζεται σε αρκετά δύσκολες συνθήκες, καθώς η δουλειά του είναι κυρίως στο μηχανοστάσιο, όπου ο θόρυβος είναι αρκετά ενοχλητικός και η θερμοκρασία υψηλή. Σήμερα, πάντως, η δουλειά του ΜΠ είναι πιο εύκολη, καθώς ο χώρος του μηχανοστασίου είναι πλήρως αυτοματοποιημένος και ο έλεγχος γίνεται από ειδικό θάλαμο. Ο ΜΠ έχει πολλές ευθύνες, χρειάζεται να κάνει χειρωνακτική εργασία, αλλά και να κάνει νυχτερινές βάρδιες. Επιπλέον, θα πρέπει να μάθει να συνεργάζεται με ανθρώπους διαφόρων εθνικοτήτων που έχουν άλλες συνήθειες και έθιμα. Ως εργαζόμενος σε πλοίο ο ΜΠ απουσιάζει από το σπίτι για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Πάντως, οι συνθήκες διαβίωσης στα σύγχρονα πλοία έχουν βελτιωθεί σημαντικά.
Προοπτικές
Ο ΜΠ μπορεί να εξελιχθεί σε Β΄ ή Α΄ Μηχανικό, ανάλογα με τη θαλάσσια υπηρεσία του και την επιμόρφωση που έχει λάβει. Μπορεί όμως να εκμεταλλευτεί την εμπειρία που έχει αποκτήσει και να εργαστεί στην ξηρά σε συναφείς κλάδους.

2. Πλοίαρχος Εμπορικού Ναυτικού

 
Ο πλοίαρχος είναι ο κυβερνήτης των εμπορικών ή ακτοπλοϊκών σκαφών και ταυτόχρονα ο αντιπρόσωπος του πλοιοκτήτη στο πλοίο. Είναι ο κύριος υπεύθυνος για την ασφάλεια του πλοίου, του πληρώματος, του φορτίου και των επιβατών.
Ειδικότερα, ο πλοίαρχος χαράζει την πορεία του πλοίου και παρακολουθεί την ταχύτητά του με τη βοήθεια ειδικών ηλεκτρονικών μηχανημάτων ναυσιπλοΐας και χαρτών και κάνει τους απαραίτητους ελιγμούς για την ομαλή προσέγγιση ή την απομάκρυνση του πλοίου από την προβλήτα του λιμανιού.
Επιπλέον, έχει τη γενική ευθύνη για τον ανεφοδιασμό του πλοίου, κρατάει το ημερολόγιο του πλοίου και κάνει τον αναγκαίο προγραμματισμό. Κατευθύνει και οργανώνει την εργασία όλων των μελών του πληρώματος παρακολουθώντας ταυτόχρονα τη σωστή εκτέλεση των καθηκόντων τους. Έχει ευθύνη για την παροχή ιατρικής βοήθειας σε μέλη του πληρώματος ή σε επιβάτες σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Όταν εργάζεται σε εμπορικό πλοίο, προετοιμάζει το σχέδιο φόρτωσης και εκφόρτωσης του πλοίου, επιβλέπει τις αντίστοιχες διαδικασίες και φροντίζει για την ασφάλεια των εμπορευμάτων. Παράλληλα, κάνει τις απαραίτητες συνεννοήσεις με τις λιμενικές αρχές και τους φορτωτές, καθώς και τις διαπραγματεύσεις με τους παραλήπτες του φορτίου που μεταφέρει. Στη διάρκεια του ταξιδιού έχει απόλυτη εξουσία όσον αφορά στη διοίκηση αλλά και σε νομικά θέματα. Για παράδειγμα, μπορεί να διατάξει ακόμα και την κράτηση επιβατών που παραβαίνουν το νόμο, να αποφασίσει την απόρριψη εμπορευμάτων ή την εγκατάλειψη του πλοίου σε περίπτωση κινδύνου για τη ζωή του πληρώματος ή των επιβατών. Είναι υπεύθυνος για την πληρωμή των μισθών του πληρώματος, καθώς και για τη σύνταξη αναφορών και εκθέσεων που απαιτούνται από τις αρχές ή τη ναυτιλιακή επιχείρηση. Για τη διεκπεραίωση πολλών από αυτά τα καθήκοντά του συνεργάζεται με τους άλλους αξιωματικούς του πλοίου.
Γενικά, ο πλοίαρχος είναι υπεύθυνος για τη χάραξη της πορείας του πλοίου και τους ελιγμούς προσέγγισης στα λιμάνια. Έχει ευθύνη για την επιλογή και το συντονισμό των αρμοδιοτήτων του πληρώματος, την τήρηση της τάξης, τον έλεγχο καταλληλότητας και την καλή λειτουργία και ασφάλεια του πλοίου.
Σπουδαιότητα
Το επάγγελμα του πλοιάρχου απαιτεί υπευθυνότητα, αποφασιστικότητα και κριτική σκέψη. Ο πλοίαρχος πρέπει να είναι τολμηρός, εύστροφος, ανεξάρτητος, να έχει συναισθηματική ωριμότητα και καλή υγεία. Πολύ σημαντικό, εξάλλου, είναι να έχει διοικητικές και οργανωτικές δεξιότητες, αφού είναι απαραίτητο να χειρίζεται πολλά θέματα ταυτόχρονα και να διοικεί ικανοποιητικά το σύνολο του πληρώματος, το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, συνήθως είναι ανομοιογενές, κάτω από τις δύσκολες συνθήκες απομόνωσης που επιβάλλει το θαλάσσιο ταξίδι. Ακόμη, οφείλει να είναι δίκαιος και αμερόληπτος, να διαθέτει ευαισθησία και ενδιαφέρον για τα μέλη του πληρώματος και τις συνθήκες διαβίωσής τους στο πλοίο και να εμπνέει σεβασμό. Το επάγγελμα επιλέγουν, κυρίως, άνθρωποι αυτάρκεις, που αγαπούν τη θάλασσα, τα ταξίδια και αψηφούν τους κινδύνους. Σήμερα, τα πλοία είναι αυτοματοποιημένα και για το λόγο αυτό για την ενασχόληση με το επάγγελμα απαιτούνται γνώσεις χρήσης ηλεκτρονικών υπολογιστών και άλλων πολύ εξειδικευμένων ηλεκτρονικών μηχανημάτων. Επίσης, απαραίτητη θεωρείται η γνώση ξένων γλωσσών.
Η σταθερή ανάπτυξη της ναυσιπλοΐας και των θαλασσίων μεταφορών δημιουργούν θετικές προοπτικές απασχόλησης για εξειδικευμένα στελέχη, ενώ η αποφοίτηση από τις Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού (Α.Ε.Ν.) ακολουθεί ελεγχόμενους ρυθμούς.
Οι πλοίαρχοι απασχολούνται σε ναυτιλιακές εταιρίες. Μετά από αρκετά χρόνια θαλάσσιας υπηρεσίας μπορούν να αναλάβουν διάφορες θέσεις στα ναυτιλιακά γραφεία και έτσι να σταματήσουν να ταξιδεύουν. Αρκετοί πλοίαρχοι εργάζονται ως καπετάνιοι σκαφών αναψυχής ή δημιουργούν εταιρίες ενοικιάσεως τέτοιων σκαφών.
Επαγγελματικές συνθήκες
Ο πλοίαρχος είναι υπεύθυνος για ό,τι συμβαίνει στο πλοίο που κυβερνά, πράγμα που συνεπάγεται αυξημένες ευθύνες. Εξάλλου, και οι συνθήκες εργασίας του πλοιάρχου είναι ιδιαίτερες. Από τη φύση του το επάγγελμα απαιτεί παραμονή για μεγάλα χρονικά διαστήματα μακριά από το σπίτι και τα συγγενικά πρόσωπα. Επίσης, η σύσταση του πληρώματος ενός πλοίου είναι πολλές φορές ανομοιογενής, αφού αποτελείται από άτομα διαφόρων εθνικοτήτων, τα οποία δεν μιλούν την ίδια γλώσσα, έχουν διαφορετικές συνήθειες και αξίες, με αποτέλεσμα την πιθανότητα δημιουργίας προβλημάτων στην καθημερινή συμβίωση, γεγονός που ο πλοίαρχος καλείται να αντιμετωπίσει και να διευθετήσει. Ακόμα, στη διάρκεια του ταξιδιού οι κίνδυνοι και οι δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις κακοκαιρίας, είναι πολλοί. Τέλος, σε έκτακτες περιστάσεις, ο πλοίαρχος μπορεί να χρειαστεί να εργάζεται για πολλές ημέρες χωρίς διακοπή. Στα σύγχρονα πλοία οι συνθήκες διαβίωσης είναι ιδιαίτερα καλές. Ειδικότερα οι αξιωματικοί έχουν τις δικές τους καμπίνες, οι οποίες είναι πλήρως εξοπλισμένες, ενώ οι κοινόχρηστοι χώροι διαθέτουν τηλεόραση, video, αίθουσα ψυχαγωγίας κ.λπ.
Ο πλοίαρχος χρειάζεται να διαθέτει συνέπεια, υπευθυνότητα, αίσθημα δικαιοσύνης και να αποπνέει κύρος, εμπιστοσύνη και σεβασμό τόσο στο πλήρωμα, όσο και στους επιβάτες. Ο πλοίαρχος είναι απαραίτητο να διαθέτει ηγετικές δεξιότητες, προκειμένου να επιτυγχάνει τη διευθέτηση των όποιων προβλημάτων δημιουργούνται και τη διευκόλυνση της συνεργασίας των μελών του πληρώματος. 
Ο απόφοιτος της ειδικότητας μπορεί να:
είναι ο κυβερνήτης του πλοίου και ταυτόχρονα ο αντιπρόσωπος του πλοιοκτήτη στο πλοίο είναι ο κύριος υπεύθυνος για την ασφάλεια του πλοίου, του πληρώματος, του φορτίου και των επιβατών.
Χαράζει την πορεία του πλοίου, κατευθύνει και οργανώνει την εργασία όλου του πληρώματος
φροντίζει για την τήρηση της τάξης, ενδιαφέρεται για την καταλληλότητα και για την αποτελεσματική λειτουργία του πλοίου συνεργάζεται με το Μηχανικό και τη ναυτιλιακή εταιρεία.
 
Μαθήματα ειδικότητας

Β’ ΤΑΞΗ

Μαθήματα Ώρες
1. Ναυσιπλοΐα I 2Θ+2Ε
2. Ηλεκτρικές Μηχανές I
3. Στοιχεία Ναυπηγείας – Ευστάθεια Πλοίου – Αρχές Πρόωσης 2Θ+1Ε
4. Ναυτική Μηχανολογία 3Θ+2Ε
5. Συστήματα Ελέγχου Γέφυρας – Μηχανοστασίου
Πηγή: Υ.Α.Φ2/113700/Δ4 (ΦΕΚ2177τ. Β’/13.07.2016)

 

Μαθήματα ειδικότητας Πλοίαρχος Εμπορικού Ναυτικού

 

Γ’ ΤΑΞΗ

Μαθήματα Ώρες
1. Ναυσιπλοΐα I – Ναυτική Μετεωρολογία 2Θ+3Ε
2. Ναυτικές Επικοινωνίες 2Θ+1Ε
3. Τήρηση Φυλακής Γέφυρας II 2Θ+3Ε
4. Αγγλικά Ειδικότητας II
Πηγή: Υ.Α Φ2/88070/Δ4 (ΦΕΚ 1053τ.Β’/05.06.2015)
Μαθήματα ειδικότητας Μηχανικός Εμπορικού Ναυτικού
Μαθήματα Ώρες
1. Μηχανές Πλοίου I 2Θ+2Ε
2. Βοηθητικά Μηχανήματα I 2Θ+2Ε
3. Ηλεκτρολογικές Εγκαταστάσεις Πλοίου II
4. Μηχανολογικό Σχέδιο με Η/Υ
5. Αγγλικά Ειδικότητας II
Πηγή: Υ.Α Φ2/88070/Δ4 (ΦΕΚ 1053τ.Β’/05.06.2015)